Việt Nam cần tăng tốc quá trình chuyển đổi năng lượng và tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng cũng như thể chế nhằm duy trì đà tăng trưởng kinh tế cao và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu, các chuyên gia nhận định tại một hội nghị diễn ra ở Hà Nội.

Trang trại năng lượng mặt trời và gió của Tập đoàn Trung Nam tại Khánh Hòa. –  Ảnh Đặng Tuấn

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Giám đốc Vụ Đổi mới, Chuyển đổi Xanh và Xúc tiến Công nghiệp (Bộ Công Thương), năng lượng hiện không chỉ là đầu vào của sản xuất mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Ông cho rằng khái niệm an ninh năng lượng ngày nay không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo nguồn cung mà còn bao gồm phát triển các hệ thống năng lượng sạch hơn, đa dạng hơn và có khả năng thích ứng với các biến động toàn cầu. Điều này càng trở nên quan trọng khi các doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM), các tiêu chí ESG và các cam kết phát thải ròng bằng không.

Theo ông Anh, việc đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng là điều kiện quan trọng để Việt Nam duy trì khả năng cạnh tranh xuất khẩu, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, mở rộng các nguồn năng lượng mới và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng sẽ góp phần hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn tới.

Ông cũng nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi năng lượng cần được triển khai rộng hơn ngoài lĩnh vực điện lực, bao gồm cả giao thông vận tải. Việc triển khai nhiên liệu sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 được xem là một bước đi cụ thể hướng tới nền kinh tế xanh hơn.

Không chỉ góp phần giảm phát thải, E10 còn mở ra cơ hội phát triển chuỗi giá trị nhiên liệu mới, từ sản xuất nguyên liệu, chế biến đến phân phối và tiêu dùng, qua đó tạo thêm giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Ông Nguyễn Xuân Quang, đại diện Viện Công nghệ Năng lượng, cho biết tổng công suất nguồn điện lắp đặt của Việt Nam hiện đạt gần 90.000 MW, trong đó năng lượng tái tạo chiếm khoảng 27%.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển lưới điện chưa theo kịp sự gia tăng của các nguồn năng lượng tái tạo. Tại một số địa phương, nhiều dự án điện mặt trời và điện gió phải giảm phát điện do hạn chế về khả năng truyền tải, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến tính ổn định và nhất quán của chính sách hơn là chỉ riêng giá điện. Đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo, sự ổn định về cơ chế và quy định là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư dài hạn.

Trong khi đó, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực Việt Nam, cho biết ngành năng lượng vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu phát triển nguồn và lưới điện sẽ tăng nhanh hơn đáng kể so với hiện nay.

Mặc dù Việt Nam cơ bản đã đảm bảo được nguồn cung điện trong những năm gần đây, nhu cầu nhập khẩu năng lượng vẫn gia tăng, trong khi nhiều dự án điện và truyền tải trọng điểm đang chậm tiến độ.

Để giải quyết những vấn đề này, Bộ Công Thương đang hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển năng lượng thông qua việc sửa đổi Luật Điện lực và các quy định liên quan, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành rà soát các quy định về đầu tư, xây dựng, đất đai và quy hoạch.

Trong thời gian tới, trọng tâm sẽ là đẩy mạnh cải cách thể chế, tăng cường phối hợp với các địa phương nhằm thúc đẩy tiến độ dự án và thu hút mạnh hơn nguồn vốn tư nhân cho quá trình chuyển đổi năng lượng.

Nguồn: VietNamNews